Jan Berndsen (AFM): AI maakt beleggen makkelijker, maar ook risicovoller

Jan Berndsen, hoofd accounttoezicht en toetsingen bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM), gaf zijn visie op de rol van AI en toezicht in de huidige financiële markten.

Berndsen opende zijn keynote met de boodschap dat beleggen essentieel is voor economische groei, maar dat ‘verstandig beleggen’ meer dan ooit van belang is. De AFM stelt randvoorwaarden en biedt vangrails voor beleggers. Berndsen herhaalde klassiekers als: ‘Beleg met geld dat je kunt missen’, en ‘Check de vergunning van aanbieders’. Maar het zwaartepunt van zijn betoog lag op de impact van kunstmatige intelligentie op beleggen.

Je kunt natuurlijk in AI beleggen, zoals in bedrijven die AI-toepassingen ontwikkelen. Maar je kunt ook beleggen met AI: van geautomatiseerde portefeuilleanalyse tot chatbot-advies. De toezichthouder ziet hierin ook risico’s. “De systemen achter AI zijn vaak nog een black box,” waarschuwde Berndsen. “Is het advies wel passend? En wie is aansprakelijk als het fout gaat? Een ander risico is zogeheten hyperpersonalisatie: apps en platforms passen steeds nauwkeuriger hun aanbod aan op het gedrag en profiel van de belegger. Dat kan leiden tot tunnelvisie. En wie garandeert dat uw data veilig zijn? Als toezichthouder zien we deze kansen en risico's natuurlijk ook. En onze boodschap is behoorlijk eenvoudig: blijf altijd kritisch en laat je niet meeslepen. Klinkt iets te mooi om waar te zijn? Dan is het dat meestal ook.”

 Toezicht op deze nieuwe technologieën vergt volgens Berndsen ook een nieuwe aanpak. “Wij zetten zelf ook AI in, bijvoorbeeld bij de controle van prospectussen.” Hij benadrukte dat financiële instellingen die AI gebruiken ook zelf verantwoordelijk blijven voor de uitkomst ervan.

Meer dan AI en defensie: kansen onder de radar

Hoewel kunstmatige intelligentie (AI) en defensie zich volop in de radars van beleggers bevinden, waarschuwden de twee leden in deze paneldiscussie dat wie zich daar exclusief op richt, al snel grote groeimarkten over het hoofd ziet.

Nick Brugman, Head of sales bij ASN Impact Investors, ziet volop kansen in de energietransitie. “In Nederland en Europa zijn we afhankelijk van buitenlandse fossiele energie. 70% van onze LNG komt uit de VS. Als Trump morgen de kraan dichtdraait, zijn we enorm kwetsbaar. We hebben in Nederland tegelijkertijd veel mogelijkheden voor het opwekken van duurzame energie, maar die kunnen we momenteel lang niet altijd kwijt door netcongestie. Er liggen dus veel investeringskansen om energieopslag op te schalen. Daar bestaan bewezen technologieën voor, dus voor beleggers is dit super interessant.”

De investeringsdrang richting AI is enorm groot, wat leidt tot het uitbreiden van de AI-infrastructuur. Volgens Wim Zwanenburg, beleggingsstrateeg bij Stroeve Lemberger Vermogensbeheer, gaan ook andere sectoren daarvan profiteren, zoals de industriële sector. “De grootste dreiging is het tekort op de arbeidsmarkt, maar dat kun je oplossen door robotisering. Gezien alle wereldwijde onrust moeten bedrijven hun supply chains wel diversifiëren.” Zwanenburg noemde ook medische technologie als groeisector. Dankzij het toepassen van AI gaat daar een enorme productiviteitswinst plaatsvinden.

Zowel Brugman als Zwanenburg benadrukten dat duurzaamheid en welvaartsgroei geen tegenstelling vormen. “Dankzij duurzame oplossingen kun je groeien op een manier waarop je tegelijkertijd recht doet aan een leefbare wereld. Het hele idee dat duurzaamheid ten koste gaat van rendement, daar geloof ik echt niet in,” aldus Brugman. Zwanenburg sloot zich daarbij aan: “Wind en zon zijn door technologische ontwikkeling veel goedkoper geworden. Het is een kwestie van gebruiken.”

Voor 2026 ziet Zwanenburg perspectief in AI en de energiebehoefte. Brugman waarschuwt daarbij: “Kijk ook verder dan alleen de grote trends waar alle andere beleggers ook in investeren. De kansrijke trends zitten vaak onder de radar.”

Ralph Wessels: Beleggingskansen rond Europese defensiesector

In zijn keynote benadrukte Ralph Wessels, hoofd beleggingsstrategie bij ABN Amro, dat beleggen in defensie geen taboe meer is, maar een strategisch thema voor de lange termijn.

Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne is de aandacht voor defensie fors toegenomen, zowel politiek als op de beurs. “Het vredesdividend is voorbij. We moeten weer investeren, ook om onze economie draaiende te houden. 

Wessels verwees naar het Europese investeringsprogramma Rearm Europe, waarin 800 miljard euro is gereserveerd voor de heropbouw van de Europese defensiecapaciteit. Momenteel wordt nog 80% van het defensiebudget buiten Europa uitgegeven, maar dat moet tegen 2035 naar 60% binnen de eurozone. Dit biedt kansen voor Europese bedrijven, zeker als deze via eurobonds gefinancierd worden. “Eurobonds maken onze kapitaalmarkt dieper en versterken de Europese concurrentiepositie.”

Volgens Wessels draait moderne defensie allang niet meer alleen om tanks en straaljagers alleen. “De tank heeft nog steeds toekomst, maar zal steeds vaker worden vergezeld van een ‘armada’ van onbemande drones als ondersteuning, zowel in de aanval als in de verdediging.” 

Wessels roept beleggers op om de volledige keten te bekijken, van defensie-equipment tot grondstoffenleveranciers, en zich niet blind te staren op de traditionele wapenindustrie. “Denk aan bedrijven die zowel consumentenproducten als militaire componenten maken. Ook cybersecurity wordt steeds crucialer. Niet alleen bij defensie, maar natuurlijk ook voor ons als consument. In die zin is cyber duaal in te zetten.”

Tot slot waarschuwde hij dat waarderingen in de sector inmiddels hoog zijn. “Maar dat is geen reden om niets te doen. Ook als de oorlog in Oekraïne morgen stopt blijft de dreiging in Europa bestaan en moet het defensiesysteem in Europa worden opgebouwd na er decennialang niks aan te hebben gedaan. Het duurt überhaupt tien tot twintig jaar voordat de defensie is opgebouwd. Beleg langzaam in stapjes als je erin gelooft.”

Heleen Mees: “Europa doet niet meer mee als wereldmacht”

In haar scherpe keynote analyseerde econoom en columnist Heleen Mees de verschuiving van de mondiale machtsverhoudingen. Het toekomstbeeld van Europa komt er daarin bekaaid vanaf.

In 2008 namen de VS en de EU elk 24% van het wereldwijde bbp voor hun rekening. Inmiddels is dat aandeel van Europa gedaald naar 17%, terwijl China juist groeide van 7% naar 17%. Volgens Mees gaat die verschuiving vooral ten koste van Europa en Japan. “De VS houdt zich goed staande. Europa niet.”

Ook op de aandelenmarkten is het beeld zorgelijk: de VS vertegenwoordigt bijna 50% van de mondiale marktkapitalisatie, terwijl de EU niet verder komt dan 11%. China’s greep op de kapitaalmarkten én op essentiële grondstoffen groeit. “China heeft de macht én de middelen,” aldus Mees. “Van AI tot magneten en machine learning: China leidt in 89% van de strategische onderzoeksgebieden.”

De vraag is wat Europa hier tegenover kan stellen. Volgens Mees is het Draghi-rapport uit 2024, dat pleit voor meer investeringen en integratie van de kapitaalmarkten, een goed begin. Maar veel actie is er sindsdien niet geweest. “Ik was hoopvol toen het rapport uitkwam. Maar een jaar later zie je vooral stilstand, terwijl China doordendert.”

Ze wijst op structurele problemen: versnippering, lage bereidheid tot gezamenlijke schuldfinanciering (eurobonds) en gebrek aan grondstoffen. De roep om een federaal Europa klinkt in haar betoog dan ook steeds luider. “Alleen zo kunnen we een vuist maken tegenover de verdeel-en-heersstrategie van China. Maar ik ben bang dat Europa sowieso niet meer mee gaat doen als wereldmacht.”

Tot slot gaf Mees beleggers een overweging mee: “AI is een gamechanger. Ik zou op dit moment mijn kaarten zetten op Amerika.”