Eurobonds of niet?

Tegelijkertijd moet er geïnvesteerd worden in Europa, bijvoorbeeld in de defensiesector. Dat kost veel geld, maar biedt tegelijkertijd ruimte voor economische groei. Het voorstel van ECB-president Draghi uit 2024 om Europees gezien een gezamenlijke schuld aan te gaan via eurobonds, levert een vurig debat op in het panel. Volgens Stegeman zijn eurobonds onvermijdelijk om dit soort uitgaven te financieren. “Bij een sterke interne Europese markt zonder obstakels hoort ook dat je je schuld gemeenschappelijk gaat financieren. We moeten meer harmoniseren, zodat bedrijven makkelijker zaken kunnen doen met elkaar.”

Mujagić keerde zich hier fel tegen: “Waarom zouden wij samen leningen aangaan met landen die niet dezelfde financiële normen en waarden hebben als Nederland? Als mijn buurmans dak lekt, ga ik hem wel helpen, maar niet mijn geld geven als ik van tevoren niet weet of ik het ooit terug krijg.”

Elwin de Groot zocht de nuance: “We zitten al op het pad van meer Europese samenwerking. Het is misschien onvermijdelijk.” Hij wees erop dat beleggers Europa inmiddels serieuzer nemen, gezien het afnemende rendement op Amerikaanse staatsobligaties ten opzichte van Europese.

Eén ding is zeker: saai wordt het in 2026 allerminst. Zoals Stegeman samenvatte: “Of dit goed nieuws is, weet ik niet. Maar het is wel wat het is.”

Handelsoorlog: uitgestelde effecten

De impact van de Amerikaanse invoerheffingen is tot nog toe nog nauwelijks zichtbaar in de Europese inflatiecijfers, maar volgens Mujagić is dat een uitgesteld effect. “Bedrijven passen niet snel hun prijzen aan vanwege imago- en concurrentieoverwegingen. Maar dat gaat natuurlijk wel een keer gebeuren.” De Groot vult aan: “Daarnaast dempen de sterkere euro en de gedaalde energieprijzen het effect.” De overeengekomen importheffing van 15% is ook lager dan eerder verwacht, stelt Stegeman. “Dat zorgt voor iets meer stabiliteit. Daarnaast vinden we sluiproutes, die het inflatie-effect dempen.”

Toch verwacht het panel dat de economische schade zich uiteindelijk zal manifesteren. Hoe kan hier het beste mee worden omgegaan in Europa? Wat Mujagić betreft kunnen we daarvoor het beste kijken naar de reactie van Canada op de invoerheffingen. “Zij hebben nu allerlei interne handelsobstakels en -regels afgeschaft tussen alle Canadese provincies. Die provincies zijn te vergelijken met Europese landen. Ook wij zouden interne obstakels moeten weghalen, zodat we het beter doen.”

In een scherpe en levendige discussie spraken Hans Stegeman (Triodos Bank), Edin Mujagić (Hoofbosch) en Elwin de Groot (RaboResearch) over de veranderende wereldorde, de gevolgen van Trumps invoerheffingen en de toekomst van de Europese economie. Bovendien zit Europa met alle uitdagingen tussen twee economische vuren: de VS en China.

Zowel het publiek als de panelleden waren het grotendeels eens met elkaar over de eerste twee stellingen die door dagvoorzitter Donatello Piras voor het voetlicht werden gesteld. Ja, de huidige economische wereldorde biedt zowel kansen als bedreigingen voor Europa. En nee, Europa zal in 2026 géén verrassende groeimotor zijn of harder groeien dan de VS. Met andere woorden: de kansen liggen er voor Europa, maar deze zullen niet worden opgepakt.

De Groot: “De Amerikaanse invoerheffingen zijn zeker een crisis. En een crisis vormt vaak een driver voor verandering. Europa heeft alleen geen goed track record op die vlakken, ondanks alle wake up calls. Europa reageert altijd te traag en verdeeld.”